दिवाळी सणामुळे पाचोरा सह परिसरात मिठाई व दुग्धजन्य पदार्थामध्ये भेसळ होत असल्याची शंखा फूड & ड्रग्ज विभागाने लक्ष देण्याची मागणी!
दिवाळी सणामुळे पाचोरा सह परिसरात मिठाई व दुग्धजन्य पदार्थामध्ये भेसळ होत असल्याची शंखा फूड & ड्रग्ज विभागाने लक्ष देण्याची मागणी !
पाचोरा,(योगेश पाटील)- 25 ऑक्टोबर 2023: येणाऱ्या दिवाळी सणामुळे पाचोरा शहरासह परिसरात मिठाई व दुग्धजन्य पदार्थांमध्ये भेसळ होण्याची शक्यता आहे. यामुळे नागरिकांच्या आरोग्याला धोका निर्माण होऊ शकतो.
याबाबत शंखा फूड & ड्रग्ज विभागाने लक्ष देण्याची मागणी नागरिकांनी केली आहे. त्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, दिवाळी सणादरम्यान मिठाई व दुग्धजन्य पदार्थांची मागणी वाढते. याचा फायदा घेऊन काही दुकानदार भेसळयुक्त पदार्थांची विक्री करतात.
भेसळयुक्त मिठाई व दुग्धजन्य पदार्थांमुळे पोटदुखी, जुलाब, उलट्या, कावीळ इत्यादी आजार होऊ शकतात. काही गंभीर प्रकरणांमध्ये मृत्यू देखील होऊ शकतो.
शंखा फूड & ड्रग्ज विभागाने दिवाळी सणापूर्वी पाचोरा शहरासह परिसरातील काही मिठाई व दुग्धजन्य पदार्थांच्या दुकानांवर छापे टाकण्याची मागणी नागरिकांनी केली आहे. त्यांनी भेसळयुक्त पदार्थांची विक्री करणाऱ्या दुकानदारांवर कडक कारवाई करण्याची मागणी केली आहे.
भेसळयुक्त मिठाई व दुग्धजन्य पदार्थ ओळखण्याचे काही मार्ग
- मिठाई लवकर खराब होत असेल किंवा त्याचा रंग बदलत असेल तर ती भेसळयुक्त असू शकते.
- दुग्धजन्य पदार्थांमध्ये पाणी, साखर, डिटर्जंट, फवारणीचे रसायन, प्लास्टिक इत्यादी घालून त्यांची विक्री केली जात असू शकते.
-
भेसळयुक्त दूध ओळखण्याचे काही मार्ग खालीलप्रमाणे आहेत:
- दूध पाणीदार असेल किंवा त्यामध्ये पाणी दिसून येत असेल तर ते भेसळयुक्त असू शकते.
- दूध उकळल्यानंतर त्याचा रंग बदलत असेल तर ते भेसळयुक्त असू शकते.
- दूधात साबण किंवा डिटर्जंटचा वास येत असेल तर ते भेसळयुक्त असू शकते.
- दूधात प्लास्टिकचे कण दिसून येत असतील तर ते भेसळयुक्त असू शकते.
जनतेने सावधगिरी बाळगणे आवश्यक
भेसळयुक्त मिठाई व दुग्धजन्य पदार्थ टाळण्यासाठी नागरिकांनी खालील गोष्टींची काळजी घेणे आवश्यक आहे:
- विश्वासार्ह दुकानदारांकडून मिठाई व दुग्धजन्य पदार्थ खरेदी करा.
- मिठाई व दुग्धजन्य पदार्थ खरेदी करताना त्याची गुणवत्ता तपासा.
- मिठाई व दुग्धजन्य पदार्थ उघडल्यानंतर लगेच खा.
भेसळयुक्त मिठाई व दुग्धजन्य पदार्थ टाळण्यासाठी प्रशासनाने देखील कडक कारवाई करणे आवश्यक आहे.
दुध आणि दुग्धजन्य पदार्थातील भेसळ
दूधामध्ये पाणी मिसळणे ही सामान्य तक्रार असते. यासाठी दुधाचा एक थेंब गुळगुळीत स्वच्छ उभ्या पृष्ठभागावर लावला तर शुध्द दुध तेथेच ठिपक्याप्रमाणे राहते. किंवा खाली ओघळून पांढरा पट्टा दिसतो. मात्र पाणी घातलेले दुध ताबडतोब खाली ओघळते आणि त्याचा ओघळ पांढरा दिसत नाही.
- दुधामध्ये युरीया हे खत मिसळण्याची धास्ती मोठया प्रमाणावर असते. हे तपासण्यासाठी एका टेस्ट ट्यूबमध्ये पाच मि.ली. दूध घेऊन त्यात ब्रोमोथायमॉल या निळया औषधाचे दोन थेंब टाका. दहा मिनिटांनंतर निळा रंग आल्यास यात युरीया आहे असे समजा.
- दुधामध्ये स्टार्च म्हणजे कांजी घातलेली तपासायची असल्यास दुधात 2-3 थेंब टिंक्चर आयोडिन टाकावे. निळा रंग आल्यास स्टार्चची भेसळ आहे असे समजावे.
- दुधामधून फॅट (चरबी) काढून घेतली असल्यास लॅक्टोमीटरने 26 च्या वरती रिडिंग येते. पण दुध घट्टच दिसते.
- खव्यामध्ये कधीकधी स्टार्च मिसळलेला असतो. खव्याचा थोडा नमुना पाण्यात उकळावा, थंड करावा आणि त्यात आयोडिनचे थेंब टाकावे. निळा रंग आल्यास स्टार्च आहे (पिठूळ पदार्थ) असे समजावे.
- पनीरमध्येही कधीकधी स्टार्च मिसळलेला असतो. यासाठी अशीच तपासणी करावी.
- तुपामध्ये शिजवलेल्या बटाटयाचा किंवा रताळयाचा गर मिसळला जातो. याची तपासणी खव्याप्रमाणेच आयोडिनचे थेंब टाकून करता येते.
- शुध्द तूप किंवा लोण्यात वनस्पती तूप भेसळ केले जाते. हे तपासण्यासाठी तूप किंवा लोण्याचा एक मोठा चमचाभर नमुना घेऊन तो गरम करा. एका छोटया वाटीत हा नमुना घेऊन त्यावर तेवढेच हायड्रोक्लोरिक आम्ल ओता आणि त्यातच एक चिमूटभर साखर टाका. हे मिश्रण थोडे हलवा आणि 5 मिनिटे स्थिर ठेवा. या मिश्रणात खालच्या बाजूला नारिंगी थर दिसल्यास वनस्पती तूपाची भेसळ आहे असे समजा.
- आईसक्रीममध्ये धुण्याची पावडर मिसळली जाते. अशा आईसक्रीममध्ये लिंबाचे काही थेंब टाकल्यास बुडबुडे येतात. धुण्याची पावडर नसेल तर बुडबुडे येत नाहीत.
- आईसक्रीमध्ये साखरेऐवजी सॅकॅरीन मिसळलेले असल्यास चवीवरून ते कळते. सॅकॅरीनची गोड चव जीभेवर बराच वेळ राहून नंतर एक कडवट चव शिल्लक राहते.
